Sự khác nhau giữa kiểm định, hiệu chuẩn và thử nghiệm
Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hiền

I. KHÁI NIỆM

- Kiểm định: là hoạt động đánh giá, xác nhận đặc tính kỹ thuật đo lường của phương tiện đo theo yêu cầu kỹ thuật đo lường. Là biện pháp kiểm soát về đo lường do tổ chức kiểm định phương tiện đo được chỉ định thực hiện để đánh giá, xác nhận phương tiện đo đảm bảo phù hợp với yêu cầu kỹ thuật đo lường.

- Hiệu chuẩn: là hoạt động xác định, thiết lập mối quan hệ giữa giá trị đo của chuẩn đo lường, phương tiện đo với giá trị đo của đại lượng cần đo.

- Thử nghiệm: là việc xác định một hoặc một số đặc tính kỹ thuật đo lường của phương tiện đo, chuẩn đo lường. 

Nội dung chi tiết Luật đo lường tại đây: https://drive.google.com/file/d/1GjZ1mY7tHMZay392bBi9QeRPu2BD6Yv1/view

 

II. KIỂM ĐỊNH

1. Việc kiểm định phương tiện đo do tổ chức kiểm định thực hiện để đánh giá, xác nhận đặc tính kỹ thuật đo lường của phương tiện đo theo yêu cầu kỹ thuật đo lường.

2. Phương tiện đo nhóm 2 (theo Thông tư 23/2013/TT-BKHCN) phải được kiểm định ban đầu trước khi đưa vào sử dụng, kiểm định định kỳ trong quá trình sử dụng, kiểm định sau sửa chữa.

Phương tiện đo nhóm 2 là phương tiện đo được sử dụng để định lượng hàng hóa, dich vụ trong mua bán, thanh toán, bảm đảm an toàn, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, bảo vệ môi trường, trong thanh tra, kiểm tra, giám sát tư pháp và trong các hoạt động công cụ khác được kiểm soát theo yêu cầu kỹ thuật đo lường quy định tại văn bản kỹ thuật đo lường Việt Nam hiện hành.

Nội dung chi tiết Thông tư 23 tại đây: https://drive.google.com/file/d/1Ywr5Iex8vTWFyLtE0L7Vq0P5fqfzeVcC/view

- Kiểm định ban đầu: là việc kiểm định lần đầu tiên đối với phương tiện đo trước khi đưa vào sử dụng.

- Kiểm định định kỳ là việc kiểm định theo chu kỳ quy định đối với phương tiện đo trong quá trình sử dụng.

- Kiểm định sau sửa chữa là việc kiểm định đối với phương tiện đo thuộc một trong các trường hợp sau:

+ Phương tiện đo được sửa chữa do không bảo đảm yêu cầu kỹ thuật đo lường quy định;

+ Chứng chỉ kiểm định (dấu kiểm định, tem kiểm định, giấy chứng nhận kiểm định) của phương tiện đo bị mất, bị hỏng hoặc hư hại khác nhưng cấu trúc và các đặc tính kỹ thuật đo lường của phương tiện đo không bị thay đổi so với mẫu đã được phê duyệt;

+ Theo kết luận thanh tra, kiểm tra của cơ quan, người có thẩm quyền;

+ Người sử dụng phương tiện đo phát hiện dấu hiệu có khả năng phương tiện đo không bảo đảm yêu cầu kỹ thuật đo lường quy định và đề nghị kiểm định lại.

Một số phương tiện đo nhóm 2 phải được kiểm định định kỳ bằng hình thức kiểm định đối chứng. Việc kiểm định đối chứng được thực hiện bởi tổ chức kiểm định khác thuộc Danh mục tổ chức kiểm định được chỉ định.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ quy định cụ thể việc kiểm định đối chứng và phương tiện đo nhóm 2 thuộc đối tượng phải được kiểm định đối chứng.

Đối với trang thiết bị y tế, theo điều 49 Nghị định 36/2016/NĐ-CP quy định “Trang thiết bị y tế phải được kiểm định theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm hàng hóa, hiệu chuẩn theo quy định của nhà sản xuất trang thiết bị y tế”. Phương tiện đo hoặc thiết bị bức xạ thực hiện theo quy định của pháp luật về đo  lường và năng lượng nguyên tử.

3. Phương tiện đo nhóm 1 được kiểm định tự nguyện theo yêu cầu của tổ chức, cá nhân liên quan.

Phương tiện đo nhóm 1: được sử dụng trong nghiên cứu khoa học, điều khiển, điều chỉnh quy trình công nghệ, kiểm soát chất lượng trong sản xuất hoặc các mục đích khác không quy định theo phương tiện đo nhóm 2; được kiểm soát theo yêu cầu kỹ thuật đo lường do tổ chức, cá nhân công bố.

4. Chứng chỉ kiểm định: chứng chỉ kiểm định được làm theo mẫu thống nhất trong toàn quốc. Chứng chỉ được in ấn, chế tạo, phát hành, quản lý và sử dụng theo đúng quy định, chứng chỉ được cấp cho phương tiện đo được kiểm định đạt yêu cầu có giá trị trên phạm vi toàn quốc.

Thời hạn có giá trị của chứng chỉ sẽ chấm dứt khi xảy ra một trong các trường hợp sau:

- Chu kỳ kiểm định đã hết;

- Đã có sự thay đổi hoặc cải tiến làm thay đổi đặc trưng kỹ thuật đo lường của phương tiện đo;

- Phương tiện đo đã hỏng hoặc không bảo đảm yêu cầu kỹ thuật đo lường quy định;

- Các chứng chỉ điểm định bị mất, bị hỏng hoặc hư hại khác.

 

III. HIỆU CHUẨN

1. Việc hiệu chuẩn phương tiện đo, chuẩn đo lường do tổ chức hiệu chuẩn thực hiện để xác định, thiết lập mối quan hệ giữa giá trị đo của chuẩn đo lường, phương tiện đo với giá trị đo của đại lượng cần đo.

2. Chuẩn công tác dùng trực tiếp để kiểm định phương tiện đo nhóm 2 phải được hiệu chuẩn bắt buộc.

3. Chuẩn chính, chuẩn công tác không quy định tại mục III.2 và phương tiện đo nhóm 1 được hiệu chuẩn tự nguyện theo yêu cầu của tổ chức, cá nhân có liên quan.

Đối với phòng xét nghiệm y học, Tiêu chí đánh giá mức chất lượng ban hành kèm theo Quyết định số 2429/QĐ-BYT của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định: các thiết bị có thể gây ảnh hưởng tới kết quả xét nghiệm thực hiện kiểm định/hiệu chuẩn theo quy định của pháp luật/nhà sản xuất.

 

IV. THỬ NGHIỆM

1. Việc thử nghiệm do tổ chức thử nghiệm thực hiện để xác nhận một hoặc một số đặc tính kỹ thuật đo lường của phương tiện đo, chuẩn đo lường.

2. Mẫu phương tiện đo nhóm 2 phải được thử nghiệm bắt buộc trước khi phê duyệt trừ trường hợp được miễn, giảm.

3. Chuẩn chính, chuẩn công tác và phương tiện đo nhóm 1 được thử nghiệm tự nguyện theo yêu cầu của tổ chức, cá nhân.

Đăng bài: Mỹ Dung - TTKC