Một số tiêu chí cơ bản khi phòng xét nghiệm xây dựng an toàn sinh học theo quy định Việt Nam

 

Mục tiêu cơ bản của các chương trình an toàn sinh học là ngăn chặn những tác nhân vi sinh có hại tiềm ẩn. “Ngăn chặn” được dùng để miêu tả phương pháp an toàn, trang thiết bị, cơ sở vật chất để quản lý những vật liệu truyền nhiễm trong môi trường phòng xét nghiệm – nơi các kỹ thuật viên xử lý mẫu và lưu mẫu. Mục tiêu của việc ngăn chặn là làm giảm hoặc loại trừ sự phơi nhiễm các tác nhân nguy hiểm cho các kỹ thuật viên xét nghiệm, những nhân viên khác và môi trường bên ngoài.

Cơ sở vật chất phù hợp về thiết kế và kiến trúc, an toàn thiết bị và quản lý thực hành cần phòng xét nghiệm triển khai để đảm bảo an toàn sinh học.

Sau đây là một số tiêu chí cơ bản tham khảo khi xây dựng an toàn sinh học cho phòng xét nghiệm:

 

1. Về cơ sở vật chất:

Diện tích phòng xét nghiệm ít nhất phải đạt diện tích yêu cầu theo quy định tại Nghị định 109/2016/NĐ-CP. Đối với xét nghiệm vi sinh ≥ 20 m2. Các xét nghiệm huyết học hoặc hóa sinh hoặc di truyền y học hoặc miễn dịch ≥ 10 m2. Nếu thêm các xét nghiệm khác thì diện tích tăng dần theo qui định.

Có bồn nước rửa tay, dụng cụ rửa mắt khẩn cấp, hộp sơ cứu. Tất cả các thiết bị này phải đặt tại vị trí thuận lợi cho việc sử dụng (Thông tư 25/2012/TT-BYT)

Có điện với hệ thống điện tiếp đất và có nguồn điện dự phòng: hệ thống dây dẫn và thiết bị kiểm soát, cung cấp điện phải bảo đảm an toàn và phù hợp các thông số kỹ thuật (công suất, chất lượng), có hệ thống bảo vệ quá tải, ổ cắm điện phải cao hơn nền phòng xét nghiệm ít nhất 40cm, không gần vòi nước (Thông tư 25/2012/TT-BYT)

Có đủ ánh sáng để thực hiện xét nghiệm, cụ thể khu vực hành chính, tiệt trùng ≥ 300 lux, khu vực XN ≥ 500 lux (Thông tư 22/2016/TT-BYT)

Về hệ thống thu gom, xử lý hoặc trang thiết bị xử lý nước thải thực hiện theo 39/2010/TT-BTNMT

 

2. Trang thiết b

Các thiết bị xét nghiệm phù hợp với kỹ thuật và mẫu bệnh phẩm hoặc vi sinh vật được xét nghiệm. Bên cạnh đó, các thiết bị phải có nhãn đủ thông tin phù hợp như: tên, số sêri, ngày đưa vào sử dụng, tình trạng kiểm tra, hiệu chuẩn; lý lịch thiết bị và hướng dẫn sử dụng… (25/2012/TT-BYT và 36/2016/NĐ-CP)

Các bao bì, dụng cụ, thiết bị lưu chứa chất thải y tế theo quy định 58/2015/TTLT-BYT-BTNMT, túi và thùng đựng chất thải có biểu tượng chỉ loại chất thải.

 + Chất thải thông thường: túi, thùng màu xanh

 + Chất thải lây nhiễm: túi, thùng màu vàng

 + Chất thải sắc nhọn: hộp đựng màu vàng, chất liệu phù hợp với phương pháp tiêu huỷ cuối cùng

+ Chất thải nguy hại không lây nhiễm: túi, thùng màu đen

Phòng xét nghiệm phải trang bị trang thiết bị bảo hộ cá nhân phù hợp để đảm bảo an toàn cho kỹ thuật viên khi làm việc trong phòng an toàn sinh học.

Thiết bị để khử trùng dụng cụ và bệnh phẩm, thiết bị hấp chất thải y tế lây nhiễm hoặc thiết bị khử khuẩn, tủ an toàn sinh học phải được kiểm tra, kiểm định hoặc hiệu chuẩn định kỳ  theo quy định tại Nghị định 36/2016/NĐ-CP.

 

3. Nhân sự 

Phòng xét nghiệm phải phân công người chịu trách nhiệm về an toàn sinh học. Người phụ trách an toàn sinh học phải được tập huấn về an toàn sinh học tùy theo cấp độ ATSH của phòng xét nghiệm. Những người khác làm việc trong khu vực xét nghiệm phải được hướng dẫn về an toàn sinh học phù hợp với công việc.

 

4. Thực hành an toàn sinh học

Phòng xét nghiệm phải có các quy định cơ bản sau:

  • Quy định ra vào khu vực xét nghiệm (25/2012/TT-BYT)
  • Quy định chế độ báo cáo
  • Quy trình lưu trữ hồ sơ
  • Quy trình xét nghiệm phù hợp với kỹ thuật và mẫu bệnh phẩm hoặc vi sinh vật được xét nghiệm (5530/QĐ-BYT)
  • Hướng dẫn sử dụng các trang thiết bị phục vụ hoạt động xét nghiệm
  • Quy trình về khử nhiễm và xử lý chất thải (18/2009/TT-BYT, 58/2015/TTLT-BYT-BTNMT)
  • Kế hoạch đào tạo, tập huấn nhân viên làm việc tại khu vực xét nghiệm (103/2016/NĐ-CP)
  • Quy định lưu giữ, bảo quản mẫu bệnh phẩm, tác nhân gây bệnh truyền nhiễm tại cơ sở xét nghiệm (43/2011/TT-BYT)
  • Kế hoạch đánh giá nguy cơ xảy ra sự cố an toàn sinh học tại cơ sở xét nghiệm và xây dựng kế hoạch phòng ngừa, xử lý sự cố an toàn sinh học (41/2016/TT-BYT)

Đăng bài: Mỹ Dung